بازار کار عمان در سالهای اخیر برای خیلی از فارسیزبانها جذاب شده؛ کشوری نزدیک، نسبتاً باثبات و در حال توسعه که در بعضی حوزهها مثل خدمات، گردشگری، ساختوساز، لجستیک، فروش و برخی مشاغل تخصصی فرصتهای واقعی ایجاد کرده است. با این حال، پیدا کردن کار و کاریابی در عمان فقط به دیدن چند آگهی و ارسال رزومه خلاصه نمیشود؛ سیاستهای «عمانیسازی» (اولویت دادن به نیروی کار عمانی)، تفاوت قوانین کار، مدل حقوق و مزایا، و ریسک آگهیهای غیرواقعی باعث میشود قبل از هر تصمیم، تصویر دقیقتری از شرایط داشته باشید.
در این مقاله، وضعیت اشتغال در عمان را بدون شعار بررسی میکنیم: واقعیتهای بازار کار و تقاضای شغلی، سطح حقوق و مزایا در مقایسه با هزینههای زندگی، مسیرهای قانونی ورود و گرفتن ویزای عمان، و نکات مهم قرارداد و قانون کار. هدف این است که اگر قصد دارید برای کار به عمان فکر کنید، تصمیمتان بر اساس اطلاعات عملی و قابل اجرا باشد، نه امید و حدس.
بازار کار عمان در یک نگاه: روندها و واقعیتهای اشتغال
بازار کار عمان برای خیلیها جذاب است چون نزدیک است و در بخشهایی مثل خدمات، گردشگری، ساختوساز، لجستیک، فروش و برخی نقشهای فنی و تخصصی فرصتهای واقعی دارد. اما ورود به این بازار معمولاً «سریع و ساده» نیست و باید با نگاه واقعبینانه جلو رفت.
واقعیت مهم این است که بازار کار عمان تحت سیاست «اولویت اشتغال برای شهروندان عمانی» اداره میشود. یعنی در بعضی ردههای شغلی که قابل جایگزینی هستند (خصوصاً نقشهای عمومی و اداری یا بعضی کارهای ساده)، احتمال محدودیت بیشتر است و رقابت برای نیروی خارجی سختتر میشود. در مقابل، شانس در نقشهای تخصصیتر، مهارتمحورتر و پروژهای معمولاً بالاتر است؛ مخصوصاً وقتی رزومه و سابقه قابل دفاع داشته باشید.
از نظر جنس فرصتها، بخش خصوصی میدان اصلی کار برای نیروهای خارجی است؛ شرکتهای خدماتی، پیمانکاران پروژه، هتلها و رستورانها، فروشگاهها و مجموعههای لجستیکی و همچنین برخی حوزههای فنی. اگر دنبال کار دولتی باشید، معمولاً مسیر برای غیرعمانیها محدودتر و پیچیدهتر است و بیشتر استخدامها در چارچوبهای خاص یا قراردادهای مشخص انجام میشود.
از نظر جغرافیا هم معمولاً مسقط سهم بیشتری از فرصتهای شرکتی و خدماتی دارد، ولی فرصتهای پروژهای و پیمانکاری ممکن است در شهرها و مناطق دیگر هم فعال شود. بنابراین انتخاب شهر فقط به «علاقه» نیست؛ به نوع شغل و صنعت هدف هم بستگی دارد.
نکته کلیدی دیگر، سازوکار استخدام است: برای کار رسمی، معمولاً به کارفرما/اسپانسر نیاز دارید و مجوز کار از مسیر کارفرما پیش میرود. پس بهتر است از ابتدا دنبال آگهیها و کارفرماهای واقعی باشید، رزومه را استاندارد و قابل ارائه آماده کنید، و روی مهارتهایی که در عمان واقعاً ارزش دارد تمرکز کنید (تجربه مرتبط، مدرک/گواهی معتبر، زبان کاری و توان اجرای کار).
در نهایت، اگر هدفتان تصمیم کمریسک است، باید این را هم در نظر بگیرید که زمان پیدا کردن کار ممکن است طولانی شود و هزینههای اولیه (اقامت موقت، رفتوآمد، آمادهسازی مدارک) فشار ایجاد کند. بهترین تصمیم زمانی گرفته میشود که «صنعت هدف، نقش شغلی دقیق، سطح مهارت، و مسیر قانونی ورود» از قبل روشن باشد؛ نه اینکه با امید کلی وارد شوید و بعد دنبال راه بگردید.
مشاغل پرتقاضا در عمان: از خدمات تا تخصصیها
در عمان معمولاً دو دسته فرصت شغلی بیشتر دیده میشود: ۱) مشاغل خدماتی و اجرایی که حجم استخدامشان بالاست ولی رقابت و جابهجایی هم زیاد است، ۲) مشاغل تخصصی و مهارتی که تعدادشان کمتر است اما اگر رزومه و مهارت واقعی داشته باشید، شانس و ثبات بهتری میدهند.
در بخش خدمات و کسبوکارهای شهری، فرصتها بیشتر حول هتلها، رستورانها، کافهها، مراکز خرید و مجموعههای تفریحی میچرخد. نقشهایی مثل آشپز و کمکآشپز، سرویسکار سالن، باریستا، صندوقدار، فروشنده، انباردار، خدمات و نظافت، پذیرش و امور مشتریان معمولاً پرتقاضاترند. مزیت این بخش این است که مسیر ورود سادهتر است، اما حقوقها معمولاً متوسط یا پایینتر است و خیلی وقتها کیفیت کارفرما و محل کار تعیینکننده میشود.
در بخش اجرایی و پروژهای، ساختوساز و تاسیسات و نگهداری سهم بزرگی دارد. برقکار، لولهکش، جوشکار، نصاب، تعمیرکار، تکنسین تهویه و سردخانه، تکنسین نگهداری ساختمان، اپراتورهای فنی و نیروهای پروژهای (بسته به پروژهها) معمولاً بازار دارند. در این بخش «مدرک مهارتی، سابقه واقعی، و توان کار در شرایط پروژه» مهمتر از عنوان شغلی است.
حوزه لجستیک و حملونقل هم معمولاً نیاز ثابت دارد: انبارداری، بستهبندی، کنترل موجودی، هماهنگی ارسال، راننده (بسته به نوع گواهینامه و قوانین)، و نقشهای پشتیبانی عملیات. این حوزه به نظم، سرعت عمل و گاهی شیفتکاری وابسته است و برای بعضی افراد گزینه قابل اتکاتری از کارهای پراکنده خدماتی میشود.
در مشاغل تخصصیتر، معمولاً این حوزهها بیشتر فرصت میدهند: فناوری اطلاعات (پشتیبانی شبکه، امنیت، توسعه نرمافزار، مدیریت سیستمها، تحلیل داده در سطح کاربردی)، حسابداری و مالی (خصوصاً اگر تجربه کار با سیستمها و گزارشدهی داشته باشید)، فروش سازمانی و توسعه بازار، مارکتینگ دیجیتال (عملکردی و نتیجهمحور، نه صرفاً تولید محتوا)، مدیریت پروژه و کنترل پروژه، و بعضی رشتههای مهندسی (خصوصاً نقشهای اجرایی/پیمانکاری). در این دسته، رزومه، نمونهکار، گواهیهای معتبر و زبان کاری تعیینکننده است.
چند نکته مهم که معمولاً شانس استخدام را بالا میبرد:
- زبان: حداقل انگلیسی کاربردی برای محیط کار (و اگر عربی هم بلد باشید مزیت جدی است).
- مدرک و گواهی: برای نقشهای فنی و تخصصی، داشتن گواهیهای قابل استعلام یا نمونهکار واقعی از «ادعا» مهمتر است.
- واقعبینی در عنوان شغلی: گاهی با عنوان سادهتر وارد میشوید ولی اگر عملکرد خوب باشد رشد میکنید.
- تطبیق با قوانین: بعضی نقشها ممکن است محدودیت یا سختگیری بیشتری داشته باشند؛ قبل از اقدام، «امکان قانونی صدور مجوز کار» برای آن عنوان شغلی را بررسی کنید.
در نهایت، اگر هدفتان تصمیم کمریسک است، تمرکز را روی مشاغلی بگذارید که یا مهارتمحورند (کمتر قابل جایگزینیاند)، یا شیفتی/پروژهایاند (کمتر از طرف نیروهای محلی پوشش داده میشوند)، و از آگهیهایی که وعده حقوق غیرواقعی، قرارداد مبهم یا درخواست پرداخت پول برای استخدام دارند دوری کنید.
حقوق و مزایا در عمان: میانگین دستمزدها و هزینههای زندگی
در عمان خیلی وقتها «حقوق» به شکل پکیج ارائه میشود؛ یعنی یک حقوق پایه دارید و کنار آن مزایا مثل کمکهزینه مسکن، ایابوذهاب، بیمه درمانی و گاهی پاداش یا کمیسیون اضافه میشود. مهمترین نکته این است که هنگام مذاکره، پکیج را دقیق تفکیک کنید: حقوق پایه چقدر است و هر مزایا دقیقاً چه مبلغ/شرایطی دارد. چون خیلی از محاسبات و تعهدات کارفرما معمولاً به «حقوق پایه» وابسته است.
حداقل دستمزد رسمی که معمولاً به آن اشاره میشود مربوط به شهروندان عمانیِ بخش خصوصی است و حدوداً ۳۲۵ ریال عمان در ماه (ترکیب حقوق پایه و کمکهزینه) ذکر میشود. برای نیروی غیرعمانی معمولاً عدد ثابت و سراسریِ یکسان وجود ندارد و حقوق بیشتر تابع قرارداد، مهارت، شهر و صنعت است.
برای اینکه بفهمید یک پیشنهاد شغلی واقعاً میصرفد یا نه، هزینهها را جداگانه ببینید. هزینههای ماهانه بدون اجاره برای یک نفر معمولاً حدود ۳۰۰ ریال و برای خانواده ۴ نفره حدود ۱,۰۷۰ ریال (بهصورت حدودی و بسته به سبک زندگی و شهر) برآورد میشود. اجاره هم بیشترین نوسان را دارد؛ مثلاً یک واحد یکخوابه در مرکز شهر میتواند حدود ۱۵۰ تا ۳۰۰ ریال و بیرون از مرکز حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ ریال باشد (بسته به شهر، محله و کیفیت ملک).
در ارزیابی پیشنهاد حقوقی، دو سؤال تعیینکننده است: آیا مسکن با کارفرماست یا باید خودتان اجاره بدهید؟ و آیا بیمه درمانی، حملونقل و غذا/کمکهزینههایش داخل پکیج هست یا نه؟ گاهی یک حقوق متوسط با مسکن سازمانی، از یک حقوق بالاترِ بدون مسکن بهتر درمیآید.
از نظر مالیات، عمان معمولاً مثل بسیاری از کشورها مالیات بر درآمدِ شخصیِ عمومی و گسترده ندارد؛ اما برنامههایی برای اعمال مالیات ۵٪ روی درآمدهای خیلی بالا (آستانه سالانه) از سال ۲۰۲۸ مطرح شده که اگر اجرایی شود، بخش کوچکی از افراد را درگیر میکند.
در پایان همکاری هم «مزایای پایان خدمت» موضوع مهمی است. برای نیروی غیرعمانی معمولاً سازوکاری شبیه سنوات/گراتویتی بر مبنای «حقوق پایه» در نظر گرفته میشود (بهصورت سالانه و متناسب با مدت خدمت). پس دوباره تأکید میشود: حقوق پایه در قرارداد باید واقعی و شفاف باشد و همه چیز صرفاً در قالب مزایا پنهان نشود.
ویزای کار و اقامت کاری عمان: مسیرها، مدارک و مراحل
مسیر قانونی کار در عمان معمولاً از «پیشنهاد شغلی واقعی» شروع میشود؛ یعنی قبل از هر چیز باید کارفرما (اسپانسر) داشته باشید. در مدل رایج استخدام، این کارفرماست که برای شما مجوزهای لازم را پیگیری میکند و بدون اسپانسر، گرفتن اقامت کاری به شکل کارمندی عملاً پیش نمیرود.
پس از توافق اولیه و قرارداد، کارفرما باید مجوز/اجازههای مرتبط با استخدام نیروی خارجی را از مسیر وزارت کار بگیرد (مجوز کار و مجوزهای مرتبط با شغل). اعتبار مجوزها معمولاً تا سقف ۲۴ ماه تعریف میشود و بسته به نوع درخواست میتواند کوتاهتر هم باشد.
بعد از صدور مجوزهای وزارت کار، مرحله ویزای کار انجام میشود. در این مرحله چند نکته کلیدی حساس است: سن متقاضی (معمولاً حداقل ۲۱ سال)، یکسان بودن عنوان شغلی در ویزا با مجوز کار، و تطابق برخی مشخصات درجشده در مجوز با درخواست ویزا.
پس از صدور ویزا و ورود به عمان، روال اداری اقامت شروع میشود. معمولاً باید معاینه پزشکی انجام شود و سپس کارت اقامت (Residence Card) صادر شود. برای صدور کارت اقامت، حضور فرد الزامی است و طبق اعلام رسمی، هر فرد خارجیِ مقیم باید حداکثر ظرف ۳۰ روز از تاریخ ورود برای دریافت کارت اقامت اقدام کند.
از نظر مدارک، چیزی که بیشترین مشکل ایجاد میکند «ناقص بودن یا غیرقابل استعلام بودن» مدارک است. معمولاً پاسپورت معتبر، مدارک شغلی/تحصیلی مرتبط (در صورت نیاز شغل)، و نتایج پزشکی از موارد تعیینکنندهاند. هر شغلی که در عمان نیاز به مجوز حرفهای یا تأییدیه دارد (مثلاً برخی نقشهای فنی/بهداشتی/مهندسی)، اگر مدارک درست نباشد یا قابل تأیید نباشد، کل پروسه کند یا متوقف میشود.
یک نکته مهم برای کمریسک کردن مسیر: هر پیشنهادی که از شما «پول واریز کن تا ویزا بگیری» یا قرارداد/عنوان شغلی شفاف نمیدهد، ریسک بالایی دارد. در مسیر استاندارد، اسپانسر و عنوان شغلی باید روشن باشد و همه چیز با مجوزهای رسمی جلو برود؛ اگر عنوان شغلی مبهم است یا با واقعیت کاری شما همخوانی ندارد، احتمال دردسر در تمدید و تغییر کارفرما هم بالا میرود.
در نهایت، قبل از اقدام جدی، باید این را هم لحاظ کنید که برخی مشاغل ممکن است برای صدور مجوز کار نیروی خارجی محدودتر شده باشند؛ بنابراین حتی اگر آگهی شغلی وجود دارد، «امکان قانونی صدور مجوز» برای همان عنوان شغلی را باید از همان ابتدا معیار تصمیم قرار دهید.
قوانین کار عمان و نکات مهم قرارداد: ساعات کار، مرخصی، بیمه و پایان همکاری
در عمان مسیر قانونی کار معمولاً از «پیشنهاد شغلی واقعی» شروع میشود. یعنی برای اقامت کاریِ کارمندی، شما باید کارفرما (اسپانسر) داشته باشید و عملاً بدون اسپانسر، فرایند گرفتن اقامت کاری جلو نمیرود. پس اولین قدم، پیدا کردن کارفرمای معتبر و توافق شفاف روی عنوان شغلی، حقوق، مزایا و مدت قرارداد است.
بعد از توافق، معمولاً کارفرما باید مجوزهای لازم برای استخدام نیروی خارجی را بگیرد. این بخش مهم است چون اگر عنوان شغلی شما در فهرست مشاغل محدودشده باشد یا کارفرما سهمیه/امکان جذب نیروی خارجی را نداشته باشد، حتی با وجود توافق اولیه، پرونده جلو نمیرود. اینجا همان نقطهای است که خیلیها اشتباه میکنند: صرف داشتن آگهی یا قول شفاهی، به معنی امکان قانونی استخدام نیست.
پس از آماده شدن مجوزها، ویزای کار صادر میشود و شما میتوانید وارد عمان شوید. از همان ابتدا باید مطمئن باشید عنوان شغلی در قرارداد، مجوز کار و ویزا دقیقاً یکسان است. هر اختلافی (حتی جزئی) میتواند در ادامه برای صدور اقامت، تمدید یا تغییر کارفرما دردسر ایجاد کند.
بعد از ورود، روال اقامت تکمیل میشود. معمولاً باید معاینه پزشکی انجام دهید و سپس کارت اقامت صادر میشود. این مرحله زماندار است و نباید عقب بیفتد؛ چون اقامت، دسترسی شما به خیلی از خدمات و ادامه کار را رسمی و قانونی میکند.
چند نکته عملی برای کمریسک کردن فرایند:
- قرارداد باید شفاف باشد: حقوق پایه، مزایا، مسکن، ساعات کار، مرخصی، بیمه و شرایط پایان همکاری.
- هر پیشنهادی که از شما پول میخواهد تا ویزا/کار را قطعی کند، یا عنوان شغلی را مبهم میگذارد، پرریسک است.
- اگر کارفرما درباره محل کار، وظایف دقیق، یا نوع اقامت و بیمه جواب روشن نمیدهد، احتمال مشکل در ادامه بالاست.
- قبل از ترک ایران، تکلیف اسکان ماه اول، هزینههای اولیه و زمان شروع کار را دقیق مشخص کنید تا وسط راه گیر نکنید.
جمعبندی
مسیر قانونی کار در عمان معمولاً «کارفرما محور» است. اگر کارفرما معتبر باشد و عنوان شغلی و مدارک درست تنظیم شود، روند قابل مدیریت است؛ اگر نه، بیشترین ریسکها دقیقاً از همین نقطه شروع میشود.
اگر بخواهیم واقعبینانه نگاه کنیم، کار در عمان برای بسیاری از فارسیزبانها ممکن است، اما «فقط وقتی» که مسیر قانونی و کارفرمای معتبر داشته باشید. بازار کار عمان همزمان فرصت و محدودیت دارد؛ فرصت در مشاغل مهارتمحور، پروژهای و نقشهایی که واقعاً کمبود نیرو دارند، و محدودیت در برخی ردههای عمومیتر که با سیاست اولویت اشتغال عمانیها کنترل میشوند. بنابراین قبل از هر تصمیم، باید سه چیز را دقیق روشن کنید: شغل دقیق و قابل صدور مجوز، کارفرمای قابل اعتماد، و پکیج مالی واقعی (حقوق پایه + مزایا + هزینههای زندگی). اگر این سه مورد شفاف شد، احتمال موفقیت بالا میرود؛ اگر مبهم باشد، ریسک اتلاف زمان و هزینه جدی است.
